Afborgun

Afborgun er greiðsla af láni sem lántakandi hefur fengið, t.d. í banka; lántakandinn greiðir venjulega lánið og vextina af því með reglulegum afborgunum, t.d. í hverjum mánuði, þangað til allt lánið er greitt

Afborgunartími
Afborgunartími er sá tími sem lántakandi þarf að borga af láni þangað til það er allt greitt

Afsal
Afsal er skrifleg yfirlýsing sem staðfestir að einstaklingur eigi eign sem hann hefur keypt, t.d. bíl eða húsnæði.
 
Ábyrgðarmaður að láni
Ábyrgðarmaður ábyrgist greiðslu skuldar annars aðila sem sína eigin. Þegar ábyrgðarmaður skrifar undir skuldaskjöl er hann að staðfesta að ef lántakandinn/greiðandinn greiðir ekki skuld sína muni ábyrgðarmaður gera það. Ef til þess kemur er e.t.v. aðeins einn ábyrgðarmaður krafinn um greiðslu þrátt fyrir að fleiri séu á skuldaskjalinu.

Ábyrgðartrygging ökutækja
Lögboðin trygging samkvæmt umferðarlögum sem bætir fjárhagslegt tjón gagnvart þriðja aðila sem notkun ökutækis veldur, bæði eignatjón og líkamstjón.

Bílalán
Avant veitir lán fyrir kaupum á ökutæki og kaupandinn skráður eigandi á lánstímanum. Sem tryggingu fyrir láninu hefur Avant veðrétt í ökutækinu.

Bílasamningur
Avant kaupir ökutækið og viðskiptavinur leigir það af okkur. Í lok samningstímans verður ökutækið eign viðskiptavinar. Á samningstímanum ert hann skráður sem skattalegur eigandi en Avant sem eigandi.

Dráttarvextir
Dráttarvextir eru vextir sem teknir eru af lánum eða skuldum sem ekki eru greiddar á umsömdum tíma. Dráttarvextir eru ákveðið hlutfall af upphæðinni sem átti að greiða fyrir hvern dag sem líður frá gjalddaga þangað til skuldin er greidd.

Einkaleiga
Í einkaleigu felst að viðskiptavinur greiðir fyrir afnot ökutækis sem hann skilar svo í lok samningstíma. Hægt er að velja hversu mikil þjónusta og viðhald er innifalið.

Fjármögnunarleiga
Í fjármögnunarleigu felst að Avant fjárfestir í atvinnutæki sem viðskiptavinurinn velur og leigir honum í ákveðinn tíma. Leigutakinn hefur því fullan umráðarétt á samningstímanum. Að samningstíma loknum býðst leigutaka að kaupa tækið eða skila því. Ennfremur er mögulegt að framlengja samninginn.

Gengisvísitala
Gengisvísitalan er vegið meðaltal af gengi erlendra gjaldmiðla gagnvart krónunni, þ.e.a.s. hversu margar krónur fást fyrir hverja einingu af erlendum gjaldmiðli. Myntir helstu viðskiptalanda Íslands mynda vísitöluna en Seðlabankinn velur þær með því að skoða tölur um viðskipti við útlönd. Þegar vísitalan hækkar er verð erlendra gjaldmiðla að hækka og þegar vísitalan lækkar eru erlendir gjaldmiðlar að verða ódýrari, í krónum talið. Hækkun vísitölunnar merkir því að gengi krónunnar er að lækka eða krónan að veikjast eins og sagt er. Að sama skapi hækkar gengi krónunnar þegar vísitalan lækkar, krónan styrkist.

Gjalddagi
Gjalddagi á skuld, t.d. afborgun af láni, er sá dagur sem skuldinn skal greidd.

Gjaldeyrir
Samheiti yfir erlenda gjaldmiðla.

Höfuðstóll
Þegar rætt er um lán eða skuldabréf er oft talað um höfuðstól lánsins eða skuldabréfsins. Þá er átt við þá upphæð skuldarinnar sem lántakinn á eftir að greiða, að vöxtum undanskildum. Þannig er einnig rætt um að greiða inn á höfuðstól láns en við það lækka þær upphæðir sem lántakinn greiðir eftir það. Í samhengi við skuldabréf er höfuðstóll það sama og nafnverð skuldabréfsins en auk þess þarf að greiða vexti af skuldabréfinu og einnig verðbætur, sé það verðtryggt.

Innheimta
Innheimta á skuld miðar að því að fá mann sem skuldar peninga, t.d. vegna kaupa á vörum eða þjónustu, til að borga skuldina.

Jafngreiðslubréf
Ýmsar tegundir skuldabréfa eru til og ein þeirra nefnist jafngreiðslubréf. Einkenni þeirrar tegundar er að lánið greiðist til baka með jöfnum greiðslum. Vaxtagreiðslur fara lækkandi eftir því sem líður á lánstíma skuldabréfsins en hluti höfuðstóls af greiðslunni fer hækkandi. Algengt er að kalla slík skuldabréf annuitetsbréf.

Kaskótrygging
Bætir tjón á eigin ökutæki af orsökum sem tilgreindar eru í skilmálum tryggingafélaga, s.s. veltu, áaksturs, bruna, þjófnaðar, skemmdarverka o.fl.

Kaupleiga
Í kaupleigu felst að Avant kaupir þá vél sem viðskiptavinur hefur augastað á og leigir honum í umsaminn tíma. Að þeim tíma loknum eignast leigutakinn vélina með lokagreiðslu og færð afsalið í sínar hendur.

Lán
Lán er peningaupphæð sem einstaklingur fær hjá banka eða fyrirtæki og þarf síðan að borga til baka með reglulegum greiðslum sem eru bæði afborganir af upphæðinni sem tekin var að láni og vextir.

Nafnvextir
Nafnvextir eru uppgefin vaxtaprósenta án tillits til verðbólgu. Nafnvextir eru raunvextir auk verðbólgu. Ef verðbólga hækkar er eðlilegt að nafnvextir hækki.

Raunvextir
Rætt er um nafnvexti annars vegar og raunvexti hins vegar. Hið síðarnefnda eru þeir vextir sem greiða þarf eftir að verðbólga er tekin með í reikninginn. Raunvextir eru reiknaðir með eftirfarandi formúlu:
Raunvextir = nafnvextir - verðbólga

Raunávöxtun
Þegar rætt er um ávöxtun er oft talað um nafnávöxtun og svo raunávöxtun. Hið síðarnefnda er ávöxtun umfram verðbólgu.
Raunávöxtun = nafnávöxtun - verðbólga

Rekstrarleiga
Í rekstrarleigu felst að leigutakinn greiðir fyrir afnot af atvinnutæki eða –bifreið sem hann skilar svo í lok samningstímans.

Skuldabréf
Skuldabréf er samningur gerður á milli útgefanda bréfsins (skuldara) og kaupanda bréfsins (lánadrottins). Samningurinn felur í sér skuldbindingu lánadrottins um greiðslu fjárhæðar til skuldara og jafnframt endurgreiðslu skuldara á lánsfjárhæðinni ásamt vaxtagreiðslum á lánstímanum. Ýmsar leiðir eru færar við að tryggja þann sem lánar fyrir því að sá sem fær lánið gangi ekki að baki orða sinna. Hægt er að leggja fasteign að veði eða tilgreina ábyrgðarmenn fyrir skuldinni.

Skuldabréf með jöfnum afborgunum
Ákveðin tegund skuldabréfa þar sem höfuðstóll bréfsins er greiddur til baka með jöfnum afborgunum. Fer þá höfuðstóll lækkandi eftir því sem líður lánstíma. Vaxtagreiðslur eru hæstar fyrst en lækka svo með jöfnum hætti út lánstímann.

Skuldabréf með jöfnum greiðslum
Ákveðin tegund skuldabréfa þar sem lán greiðist til baka með jöfnum greiðslum. Upphæð greiðslu af höfuðstól hækkar eftir því sem líður á lánstíma en upphæð vaxta lækkar. Nefnast slík bréf annuitetsbréf.

Verðbætur
Verðbætur eru sú upphæð sem bætist við afborgun láns vegna verðtryggingar. Verðbætur bætast einnig við höfuðstól lánsins þegar vextir eru reiknaðir. Sá sem hefur lánað peninga með verðtryggingu fær greiddar verðbætur frá þeim sem tók lánið. Verðbætur eru reiknaðar út frá verðlagsþróun og er yfirleitt miðað við vísitölu neysluverðs. Ef verðlag hækkar þarf lántakandinn að greiða verðbætur en það er krónutala sem skilar þeim sem lánaði sömu upphæð til baka miðað við hversu mikið verðlag hefur hækkað frá því að lánið var veitt. Þannig er sá sem lánaði tryggður fyrir verðlagshækkunum.

Verðbólga
Þegar almennt verðlag hækkar með stöðugum hætti er talað um að verðbólga sé til staðar. Andstæða verðbólgu er verðhjöðnun. Hagstofan tekur saman vísitölu neysluverðs, sem notuð er til að meta verðbólgu.

Verðhjöðnun
Er lækkun almenns verðlags. Meira magn vöru og þjónustu fæst fyrir hverja krónu.

Verðtrygging
Í flestum þjóðfélögum er verðbólga viðvarandi vandamál þar sem verðlag hækkar með tímanum. Verðbólga er mælikvarði á hækkun verðlags. Í slíku þjóðfélagi kosta hlutirnir alltaf meira eftir því sem tíminn líður. Í ljósi þess gera þeir sem lána fé þá kröfu að þeir fái til baka upphæð sem er svipuð að kaupmætti þeirri sem þeir lánuðu. Til að reikna út þá upphæð er miðað við tiltekinn mælikvarða, t.d. vísitölu neysluverðs, og uppreiknað í takt við vísitöluna.
Sem dæmi má nefna að ef verðtryggt lán að upphæð einni milljón er tekið í dag til tíu ára og verðbólga reynist vera 10% á tímabilinu þá þarf sá sem tók lánið að endurgreiða 1,1 milljón króna. Ekki er tekið tillit til greiðslu vaxta.

Vextir
Fræðileg skilgreining vaxta er leiga sem greidd er fyrir afnot af peningum. Sá sem á peninga þarf að hafa hag af því að lána þá því ella gæti hann notað peningana í annað þar sem þeir bæru ávöxt. Vextir miðast við upphæð láns og þann tíma sem lánið er tekið til. Oftast er talað um vexti sem ákvena prósentu af höfuðstól lánsins.

Veð
Þeir sem lána fé vilja í flestum tilvikum hafa eitthvað verðmæti til staðar sem þeir geta gengið í fari svo að sá sem tekur lánið standi ekki við skuldbindingu sína. Til dæmis eru bílalán og bílasamningar tryggð með veði í ökutækinu. Komi til vanskila getur sá sem lánaði selt ökutækið og fengið þannig fé sitt til baka.

Verðbólga
Verðbólgu má skilgreina sem viðvarandi hækkun verðlags. Þegar talað er um verðlag er átt við meðalverð vöru og þjónustu á markaði, ekki verð á einstakri vöru eða tegund þjónustu. Með viðvarandi hækkun verðlags er átt við röð hækkana yfir nokkuð langt tímabil, t.d. ár, en ekki t.d. hækkun í einum mánuði. Verðbólga felur í sér að verðgildi peninga minnkar, þ.e.a.s. minna magn vöru og þjónustu fæst fyrir hverja krónu. Verðbólgan er miðuð við vísitölu neysluverðs sem mæld er af Hagstofu Íslands í hverjum mánuði.